Công đoàn các cấp thực hiện nghi thức bàn giao nhà “Mái ấm đồng nghiệp” cho công đoàn viên Nguyễn Văn Thùy, công tác tại Công ty Nhiệt điện Duyên Hải, tháng 5/2026. Nguồn ảnh: ĐVCC

Điểm tựa của người lao động khó khăn

Giai đoạn 2016 - 2026, chương trình “Mái ấm Công đoàn” do Công đoàn Điện lực Việt Nam (ĐLVN) triển khai đã hỗ trợ xây mới 493 căn và sửa chữa 97 căn, với tổng kinh phí trên 32,1 tỷ đồng.

Để nguồn lực đến đúng đối tượng, các cấp công đoàn đã xây dựng quy trình chặt chẽ, đúng trình tự pháp luật, từ khâu thực hiện rà soát, khảo sát điều kiện; thẩm định hồ sơ, xét duyệt đến khâu giải ngân và giám sát thi công. Những trường hợp được hỗ trợ chủ yếu là người lao động có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, nhà ở xuống cấp, sức khỏe hoặc khả năng lao động bị ảnh hưởng, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc gia đình gặp biến cố.

Ông Đỗ Đức Hùng – Chủ tịch Công đoàn ĐLVN chia sẻ: “Tôi đánh giá đây là một chương trình rất hiệu quả, giúp lan tỏa tình nghĩa của người lao động trong Tập đoàn Điện lực Việt Nam, lan tỏa được truyền thống “lá lành đùm lá rách”, “bầu ơi thương lấy bí cùng” - một truyền thống rất nhân văn của dân tộc Việt Nam.”

Nguồn lực xây dựng, sửa chữa nhà ở không chỉ đến từ Quỹ Tương trợ xã hội Tập đoàn Điện lực Việt Nam, mà còn có sự đóng góp tự nguyện bằng tiền, vật tư, ngày công của CBCNV tại nhiều đơn vị. Qua đó, mỗi mái ấm còn thể hiện sự quan tâm của cơ quan, tổ chức công đoàn và tinh thần sẻ chia, đùm bọc giữa những người lao động EVN.

Những mô hình, cách làm hiệu quả

Thực tế triển khai chương trình “Mái ấm Công đoàn” cho thấy, một cơ chế hỗ trợ chung sẽ “gặp khó” nếu không có sự điều chỉnh linh hoạt theo điều kiện thực tế. Với sự đi sâu, đi sát của các tổ chức công đoàn trong Công đoàn ĐLVN, nhiều mô hình và cách làm mới được hình thành từ chủ trương chung, mang lại hiệu quả thực tiễn.

Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) là một trong những đơn vị có nhiều cách làm hiệu quả. Giai đoạn 2016–2026, EVNSPC đã bàn giao 506 căn nhà cho ĐV-NLĐ, gồm 360 nhà Mái ấm Công đoàn (chiếm 60% số lượng nhà Mái ấm Công đoàn thực hiện toàn Tập đoàn) và 146 Nhà Đồng nghiệp.

Đáng chú ý, chương trình Nhà Đồng nghiệp được đưa vào Thỏa ước lao động tập thể, dành cho người lao động có thâm niên từ 5 đến dưới 10 năm, trong khi chương trình Mái ấm Công đoàn yêu cầu thời gian công tác từ 15 năm trở lên.

Cũng tại EVNSPC, Công ty Điện lực (PC) Sóc Trăng đã duy trì mô hình “Làng Điện lực”, “Thôn Điện lực” trong 27 năm qua, được Công đoàn ĐLVN đánh giá là mô hình điểm sáng. “Làng Điện lực” được triển khai từ năm 1999, xuất phát từ thực tế nhiều CBNV từ các tỉnh, thành khác đến công tác và gắn bó lâu dài tại Sóc Trăng. Theo mô hình này, thông qua nguồn Quỹ phúc lợi, chuyên môn phối hợp công đoàn tìm đất, đầu tư hạ tầng thiết yếu và hỗ trợ người lao động xây nhà. Hiện Làng Điện lực Sóc Trăng có diện tích hơn 33.000 m², quy mô 133 hộ. 

Từ “Làng Điện lực”, Công đoàn Công ty tiếp tục phối hợp mua đất xây dựng “Thôn Điện lực”. Đến nay, 7 đơn vị điện lực trực thuộc Công ty đã mua được đất, trong đó 3 đơn vị đã hoàn thành xây dựng mô hình thôn.

Cán bộ, nhân viên PC Sóc Trăng được hỗ trợ nhà ở tại Thôn Điện lực Cù Lao Dung. Nguồn ảnh: ĐVCC

Trong khi đó, PC Cà Mau lại tập trung giải quyết một khó khăn khác: giá đất ngày càng tăng, vượt quá khả năng của một bộ phận NLĐ. Công đoàn Công ty đã phối hợp với Ban Giám đốc sử dụng nguồn Quỹ Phúc lợi cho NLĐ vay mua đất ở với lãi suất 0%, hoàn trả trong 3 năm thông qua khấu trừ tiền lương; đồng thời kết hợp hỗ trợ hệ thống điện mặt trời mái nhà tại một số MACĐ, giúp giảm bớt một phần gánh nặng chi phí sinh hoạt cho gia đình. Nhờ đó, đến nay, PC Cà Mau đã hỗ trợ được 277 lượt NLĐ vay mua đất. Cũng từ sự chung tay này, đơn vị đã hỗ trợ xây dựng 74 nhà Mái ấm Công đoàn và 28 căn Nhà Đồng nghiệp.

Còn với Tổng công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1), mô hình “Mái ấm Đồng nghiệp” được phát triển để giải quyết một “nút thắt” khác. Tổng công ty được thành lập từ năm 2012; nhiều công nhân trẻ chưa đủ thâm niên công tác 15 năm, lại công tác ở các địa bàn vùng sâu, vùng xa. Trước thực tế đó, EVNGENCO1 đã huy động đồng thời Quỹ Phúc lợi Tổng công ty, Quỹ Phúc lợi đơn vị và đóng góp tự nguyện của người lao động, qua đó đã hỗ trợ được 20 căn nhà với tổng kinh phí 1,9 tỷ đồng.

Tại Công ty Truyền tải điện 4 (PTC4), bên cạnh chương trình MACĐ, Công đoàn Công ty còn duy trì mô hình cho mượn kinh phí sửa chữa nhà dột để kịp thời hỗ trợ những trường hợp nhà ở xuống cấp. NLĐ được mượn từ 20 - 30 triệu đồng, không tính lãi và hoàn trả dần trong 12 tháng; hoàn trả xong, khoản vốn này tiếp tục được quay vòng hỗ trợ những trường hợp khác, qua đó mở rộng phạm vi chăm lo mà không chỉ dựa vào nguồn kinh phí hỗ trợ một lần. Đến nay, mô hình đã hỗ trợ 61 lượt NLĐ, với tổng số tiền giải ngân quay vòng 1,37 tỷ đồng.

Những mô hình này cho thấy khi công đoàn thực sự sát cơ sở, nắm chắc hoàn cảnh người lao động và biết huy động các nguồn lực thì hiệu quả chăm lo sẽ được nhân lên.

Giai đoạn 2026 - 2036, chương trình Mái ấm Công đoàn tiếp tục được Công đoàn ĐLVN triển khai. Dự kiến chương trình hỗ trợ khoảng 500 căn nhà với tổng nguồn lực 45 tỷ đồng, hướng tới xây dựng những ngôi nhà an toàn, kiên cố và phù hợp hơn với nhu cầu lâu dài của người lao động. Cùng với nguồn lực chung, những cách làm từ cơ sở sẽ tiếp tục là một phần quan trọng để chương trình đến được với đúng người, đúng hoàn cảnh.

“Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nói: Hoạt động Công đoàn phải hướng tới những việc làm chăm lo thực chất, coi đây là phúc lợi lâu dài, dài hạn cho người lao động. Các chương trình nghỉ mát hay thăm hỏi chỉ là ngắn hạn, còn Mái ấm Công đoàn là phúc lợi bền vững. Giá trị lớn nhất của chương trình đã thực sự tạo thêm điểm tựa để người lao động an cư, an tâm công tác, chăm lo gia đình và gắn bó lâu dài với ngành Điện” – Chủ tịch Công đoàn ĐLVN Đỗ Đức Hùng nhấn mạnh.