Các doanh nghiệp đang chủ động giải pháp để tiết kiệm năng lượng điện, xăng dầu. Ảnh: HD

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục đẩy thị trường nhiên liệu toàn cầu vào biến động, áp lực chi phí năng lượng không chỉ tác động đến hoạt động sản xuất mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Tiết kiệm năng lượng vì vậy không còn là khẩu hiệu, mà trở thành một “mệnh lệnh” vừa mang tính kinh tế, vừa mang ý nghĩa xã hội.

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Trần Thị Thương Huyền, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Bách Liên (VietMRO) cho rằng, cách tiếp cận tiết kiệm năng lượng cần thay đổi căn bản. Theo đó, không thể chỉ nhìn vào việc giảm tiêu thụ điện hay xăng dầu, mà phải tối ưu toàn bộ vận hành trong chuỗi sản xuất.

“Tiết kiệm năng lượng không còn là câu chuyện riêng của điện, xăng dầu mà là bài toán tối ưu toàn bộ vận hành. Doanh nghiệp cần tiếp cận theo hướng hệ thống thay vì các giải pháp đơn lẻ”, bà Huyền cho biết.

Theo bà Trần Thị Thương Huyền, thực tiễn cho thấy chuyển đổi số chính là nền tảng cốt lõi để hiện thực hóa mục tiêu này. Khi các quy trình được số hóa, doanh nghiệp có thể nhận diện rõ các điểm lãng phí, từ đó tối ưu vận hành và nâng cao hiệu suất một cách bền vững. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn giảm lượng năng lượng tiêu hao trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Cụ thể, VietMRO đã triển khai tiết kiệm năng lượng thông qua số hóa và tối ưu vận hành kho vận. Việc ứng dụng hệ thống ERP giúp giảm đáng kể các quy trình thủ công, hạn chế chứng từ giấy và nâng cao khả năng kiểm soát. Trong hoạt động logistics, việc ghép chuyến, gộp đơn và điều phối giao nhận theo kế hoạch đồng bộ đã giúp giảm tiêu hao nhiên liệu, hạn chế lãng phí trong di chuyển.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp tập trung vào giải pháp bảo trì, bảo dưỡng thiết bị. Việc cung ứng vật tư thay thế kịp thời và tối ưu vận hành giúp thiết bị hoạt động ổn định, qua đó giảm tiêu hao năng lượng và hạn chế thời gian dừng máy. “Đối với doanh nghiệp sản xuất, mỗi lần gián đoạn vận hành đều kéo theo lãng phí năng lượng. Vì vậy, việc duy trì hoạt động ổn định không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần giảm phát thải ra môi trường”, bà Huyền nhấn mạnh.

Không dừng lại ở phạm vi nội bộ, VietMRO còn mở rộng vai trò sang hỗ trợ khách hàng tối ưu vận hành. Doanh nghiệp ưu tiên các giải pháp thay thế tương đương và cung ứng nhanh vật tư quan trọng, giúp đối tác duy trì sản xuất liên tục, hạn chế phát sinh chi phí năng lượng không cần thiết.

Tiết kiệm năng lượng là bài toán tối ưu toàn bộ vận hành. Ảnh: DN

Đánh giá về vấn đề này, ông Nguyễn Tiến Huy, Tổng Thư ký Hội đồng Doanh nghiệp phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, năng lượng đã vượt khỏi vai trò là yếu tố đầu vào, trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và mức độ tự chủ của nền kinh tế.

Theo ông Huy, điều này càng rõ trong các ngành có tỷ trọng chi phí năng lượng lớn như vận tải, sản xuất và thương mại. Nghị quyết 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã đặt mục tiêu xây dựng hệ thống năng lượng hiện đại, bền vững, trong đó sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là một trụ cột quan trọng. Tối ưu tiêu thụ năng lượng không chỉ là giải pháp trước mắt mà là chiến lược dài hạn. Đây là cách để doanh nghiệp vừa giảm chi phí, vừa nâng cao sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị.

Đáng chú ý, trong bối cảnh các tiêu chuẩn môi trường toàn cầu ngày càng khắt khe, việc tiết kiệm năng lượng còn giúp doanh nghiệp giảm phát thải khí nhà kính, qua đó đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi giải pháp tiết kiệm năng lượng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

Thực tế tại các doanh nghiệp công nghiệp cho thấy xu hướng này đang lan rộng. Ông Nguyễn Hồng Phong, Chủ tịch Công ty TNHH Dụng cụ An Mi (An Mi Tool) cho biết, doanh nghiệp đã đầu tư vào nhà máy thông minh, chuyển đổi số và áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả để tiết kiệm năng lượng. Hơn nữa, việc cải tiến quy trình logistics, tối ưu vận chuyển và ứng dụng công nghệ giúp giảm tiêu hao nhiên liệu, từ đó vừa tiết kiệm chi phí, vừa giảm phát thải khí nhà kính.

Cũng về vấn đề này, theo ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp Hỗ trợ Hà Nội (HANSIBA), nhiều doanh nghiệp trong hiệp hội đang tiêu thụ lượng điện lớn, với chi phí lên tới hàng tỷ đồng mỗi tháng. Trước biến động của thị trường năng lượng, các doanh nghiệp đã chủ động tối ưu hóa sử dụng điện và năng lượng để giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Tuy nhiên, theo ông Vân, quá trình này vẫn gặp nhiều khó khăn. Trở ngại lớn nhất hiện nay là nguồn vốn đầu tư cho công nghệ tiết kiệm năng lượng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần một khung pháp lý minh bạch, ổn định để yên tâm triển khai các dự án dài hạn, nên có các cơ chế hỗ trợ tài chính và kỹ thuật, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng với việc sớm hoàn thiện hướng dẫn thực thi Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (sửa đổi) để thúc đẩy quá trình chuyển đổi.