Lãnh đạo các hãng công nghệ Amazon, Google, Meta, Microsoft, xAI, Oracle và OpenAI dự kiến gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần tới để ký cam kết tự bảo đảm nguồn điện cho các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) của mình.

"Trong sáng kiến táo bạo này, các tập đoàn quy mô lớn sẽ tự xây dựng, tự đưa vào hoặc tự mua nguồn cung điện cho các trung tâm dữ liệu AI mới, qua đó bảo đảm hóa đơn tiền điện của người dân Mỹ sẽ không tăng lên khi nhu cầu điện gia tăng" - phát ngôn viên Nhà Trắng Taylor Rogers giải thích với đài CNBC. 

Trước đó, trong Thông điệp liên bang đọc hôm 24-2, ông Donald Trump đã nhắc đến cam kết nói trên nhưng không nêu chi tiết.

Theo đài CNBC, các trung tâm dữ liệu đang vấp phải sự phản đối tại nhiều cộng đồng khắp nước Mỹ khi người dân cho rằng mức tiêu thụ điện khổng lồ của các cơ sở này là nguyên nhân khiến hóa đơn điện sinh hoạt tăng cao. 

Trong khi đó, chính quyền ông Donald Trump ủng hộ mạnh mẽ ngành công nghiệp AI, xem đây là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và là một trụ cột của an ninh quốc gia. Tuy nhiên, lập trường này cũng tiềm ẩn rủi ro chính trị đối với Nhà Trắng trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright gần đây cảnh báo các tập đoàn công nghệ có thể đối mặt làn sóng phản ứng nếu công chúng tin rằng các trung tâm dữ liệu của họ đang đẩy chi phí năng lượng lên cao.

Các đại gia công nghệ, bao gồm Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta, trong những tháng gần đây đã công bố kế hoạch chi hơn 600 tỉ USD cho AI trong năm 2026. 

Làn sóng rót vốn mạnh này đã làm dấy lên mối lo ngại của một số nhà đầu tư về khả năng sinh lời của chiến lược nói trên. Nỗi lo đó không phải không có cơ sở khi các kế hoạch mở rộng AI đầy tham vọng tại Mỹ có nguy cơ bị kìm hãm bởi những điểm nghẽn nghiêm trọng trong hạ tầng điện.

Các trung tâm dữ liệu phục vụ huấn luyện và triển khai mô hình AI đòi hỏi lượng điện khổng lồ cho việc xử lý và làm mát. Kế hoạch mở rộng nhanh chóng các cơ sở "ngốn điện" này, vốn thường đặt tại những khu vực xa xôi, sẽ kéo theo nhu cầu xây dựng các nhà máy điện độc lập, sử dụng khí đốt, năng lượng tái tạo hoặc công nghệ hạt nhân để bảo đảm nguồn cung ổn định.

Trong khi đó, nhu cầu điện được dự báo sẽ tiếp tục tăng, với tốc độ trung bình gần 2% mỗi năm trong giai đoạn 2025 - 2030. Con số này cao hơn gấp đôi so với nhịp tăng của thập kỷ trước, chủ yếu do sự mở rộng nhanh chóng của các trung tâm dữ liệu, qua đó gây thêm áp lực lên hệ thống lưới điện. PJM Interconnection, đơn vị vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ, hồi đầu tháng này cảnh báo về kịch bản thiếu hụt nguồn cung điện trong những thập kỷ tới do nhu cầu tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu.

Trên thực tế, các công ty công nghệ đã bắt đầu tự xây dựng hạ tầng điện độc lập. Theo trang Business Insider, một báo cáo mới của Công ty Tư vấn năng lượng Cleanview (Mỹ) cho biết có 46 trung tâm dữ liệu tại Mỹ có kế hoạch xây dựng nhà máy điện ngay trong khuôn viên cơ sở.

Các tập đoàn công nghệ cho biết thêm họ muốn vận hành hệ thống AI bằng những công nghệ năng lượng sạch, như năng lượng địa nhiệt. Tuy nhiên, phần lớn giải pháp này vẫn cần thêm nhiều năm nữa mới có thể triển khai ở quy mô lớn. 

Ý tưởng gây tranh cãi

Giám đốc điều hành (CEO) hãng SpaceX, tỉ phú Elon Musk và CEO Sam Altman của Công ty OpenAI (Mỹ) từ lâu bất đồng về nhiều vấn đề. Điểm gây tranh cãi mới nhất giữa họ là ý tưởng trung tâm dữ liệu đặt trong không gian.

Tỉ phú Musk xem đây là ưu tiên chiến lược khi nhấn mạnh việc xây dựng các trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều năng lượng trong không gian là điều "quá hiển nhiên" nhờ nguồn năng lượng mặt trời liên tục và khả năng làm mát gần như vô hạn. Hãng SpaceX (Mỹ) cho biết mục tiêu của công ty là phóng một triệu vệ tinh hoạt động như các trung tâm dữ liệu quỹ đạo. Công ty này đã bắt đầu tuyển dụng kỹ sư để hiện thực hóa kế hoạch này.

Trái lại, ông Altman cho rằng đó là điều viển vông, ít nhất ở thời điểm hiện tại. Theo CEO của Công ty OpenAI, những yếu tố như chi phí phóng tên lửa và sự phức tạp của việc sửa chữa chip máy tính ngoài không gian vẫn là các rào cản quá lớn.

Bất chấp sự hoài nghi của ông Altman, một số tập đoàn công nghệ khác cũng đang chạy đua đưa trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo. Hồi tháng 11-2025, Google công bố dự án Suncatcher với mục tiêu phát triển các trung tâm dữ liệu quỹ đạo sử dụng năng lượng mặt trời. Ông Sundar Pichai, CEO Google, cho biết công ty có thể bắt đầu triển khai trung tâm dữ liệu chạy bằng năng lượng mặt trời trong không gian sớm nhất vào năm 2027.

Các công ty công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phụ thuộc vào trung tâm dữ liệu để vận hành sản phẩm của mình, như mô hình ngôn ngữ lớn và chatbot. Tuy nhiên, việc vận hành những cơ sở này có thể làm cạn kiệt nguồn nước, gây áp lực lên lưới điện, gia tăng ô nhiễm... Một cuộc điều tra do trang Business Insider công bố năm ngoái cho thấy đến cuối năm 2024, hơn 1.200 trung tâm dữ liệu đã được phê duyệt xây dựng trên khắp nước Mỹ, gấp gần 4 lần so với năm 2010.