Hướng tới 100% điện năng từ nguồn năng lượng tái tạo

Theo báo cáo phát triển bền vững công bố tháng 9, toàn bộ điện năng phục vụ Olympic và Paralympic mùa Đông tại Thế vận hội Mùa đông Milano - Cortina 2026 sẽ được cung cấp từ các nguồn năng lượng tái tạo. Nguồn điện này được chứng nhận theo cơ chế của Liên minh châu Âu, nhằm bảo đảm tính minh bạch và khả năng kiểm chứng về xuất xứ, với sự đồng hành của Tập đoàn điện lực Enel,  tập đoàn điện lực lớn nhất Italy.

Để bảo đảm 100% điện năng phục vụ sự kiện đến từ nguồn năng lượng tái tạo, Enel dự kiến cung cấp khoảng 85 gigawatt giờ điện thông qua việc mua các chứng chỉ “bảo đảm nguồn gốc” (Guarantees of Origin - GO) trên thị trường điện châu Âu.

Các nội dung thi đấu tại Thế vận hội Mùa đông Milano - Cortina 2026 diễn ra trong bối cảnh Ban tổ chức cam kết sử dụng điện từ nguồn năng lượng tái tạo. Ảnh minh họa: Xinhua

Theo cơ chế được thiết lập từ năm 2001, mỗi chứng chỉ GO tương ứng với 1 megawatt giờ điện được sản xuất từ nguồn năng lượng tái tạo và đã được xác nhận. Sau khi được sử dụng để chứng minh sản lượng điện tiêu thụ, các chứng chỉ này sẽ bị hủy nhằm tránh tính trùng lặp.

Theo đó, cơ chế Guarantees of Origin được đánh giá là công cụ thị trường minh bạch của Liên minh châu Âu, góp phần thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện cam kết giảm phát thải trên cơ sở có thể kiểm chứng.

Trong tuyên bố gửi hãng tin AP, đại diện Enel khẳng định, việc cung cấp điện từ các nguồn năng lượng tái tạo cho Thế vận hội là bước cụ thể hóa cam kết phát triển bền vững của phong trào Olympic.

Đối với những trường hợp cần phát điện tạm thời, Ban tổ chức dự kiến sử dụng nhiên liệu dầu thực vật đã qua xử lý (HVO) thay thế diesel truyền thống, qua đó góp phần giảm lượng phát thải khí nhà kính.

Bà Julie Duffus, Trưởng bộ phận phát triển bền vững của Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) khẳng định, mỗi kỳ Thế vận hội đều hướng tới mục tiêu giảm thiểu tối đa tác động môi trường và dấu chân carbon. Theo bà, việc ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo, nâng cấp hệ thống điện và tận dụng tối đa các công trình sẵn có là định hướng xuyên suốt trong quá trình chuẩn bị và tổ chức.

Bên cạnh đó, Enel cũng đầu tư nâng cấp hạ tầng điện tại các địa điểm thi đấu chính. Các trạm biến áp mới được xây dựng tại Livigno và Arabba, hai địa điểm thuộc khu vực miền núi phía Bắc Italy. Theo đó, hệ thống phân phối điện tại các khu vực này được cải tạo, mở rộng theo hướng hiện đại, bảo đảm vận hành ổn định và an toàn.

Theo số liệu vận hành sơ bộ năm 2025, gần 3/4 sản lượng điện do Enel sản xuất tại Italy là điện không phát thải carbon, trong đó khoảng 50% từ thủy điện, 17% từ địa nhiệt, phần còn lại từ gió, mặt trời và các nguồn tái tạo khác. 

Đánh giá về cơ chế Guarantees of Origin, ông Matteo Villa, Trưởng phòng dữ liệu tại Viện Nghiên cứu Chính sách quốc tế Italy cho rằng, đây là giải pháp hiệu quả, vừa góp phần quảng bá hình ảnh sự kiện, vừa thúc đẩy thị trường năng lượng tái tạo phát triển. 

Tuy nhiên, theo ông, mức độ bền vững của một kỳ Thế vận hội cần được xem xét trong tổng thể hệ thống năng lượng quốc gia, qua đó bảo đảm cách tiếp cận toàn diện, khách quan và thực chất.

Tầm nhìn dài hạn của Olympic

Bên cạnh nguồn năng lượng trực tiếp phục vụ thi đấu, lượng phát thải phát sinh từ hoạt động di chuyển của vận động viên, quan chức, cổ động viên và du khách được xem là thách thức đáng kể. Theo chiến lược quản lý khí nhà kính của Ban tổ chức, tổng lượng phát thải ước tính của kỳ Thế vận hội tương đương khí thải của khoảng 4 triệu xe ô tô chạy xăng cỡ trung bình di chuyển từ Paris đến Rome.

Phần lớn lượng phát thải này đến từ các hoạt động gián tiếp như lưu trú và vận tải, trong đó vận tải hàng không chiếm tỷ trọng đáng kể.

Ông Matteo Di Castelnuovo - Giáo sư kinh tế năng lượng tại Trường Quản lý SDA Bocconi (Milan) nhận định, Thế vận hội Olympic có thể tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong thúc đẩy sử dụng năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, giảm phát thải trong các lĩnh vực như vận tải và du lịch quốc tế, vốn nằm ngoài phạm vi điều hành trực tiếp của Ban tổ chức. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các quốc gia, doanh nghiệp và người hâm mộ.

Ở góc độ dài hạn, ông Karl Stoss, Chủ tịch Ủy ban Lựa chọn nước đăng cai tương lai của Thế vận hội, cho rằng cần nghiên cứu các phương án điều chỉnh quy mô tổ chức, bao gồm số môn thi đấu, số vận động viên và lượng khán giả. Theo ông, việc cân đối hợp lý giữa mở rộng phong trào thể thao và bảo đảm mục tiêu bền vững là yêu cầu đặt ra ngày càng rõ nét trong bối cảnh mới.

Thực tiễn cho thấy, biến đổi khí hậu đang tác động trực tiếp tới các môn thể thao mùa Đông. Nhiều vận động viên, trong đó có Lindsey Vonn và Mikaela Shiffrin đã bày tỏ quan ngại về sự thay đổi của điều kiện tự nhiên phục vụ thi đấu. 

Nhiều nghiên cứu quốc tế cảnh báo, tình trạng nóng lên toàn cầu có thể khiến số địa điểm đủ điều kiện tổ chức Thế vận hội mùa Đông tiếp tục thu hẹp.