Việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, cùng với phát triển điện mặt trời mái nhà đang trở thành những giải pháp ngày càng cấp thiết nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện và bảo đảm an ninh năng lượng. Ảnh: Nguyễn Long

Đáp ứng điện năng tại chỗ, giảm áp lực hệ thống

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, năm 2026 nắng nóng đến sớm hơn, kéo dài đến tháng 7, tháng 8 với số đợt và cường độ gay gắt hơn so với năm 2025. Xác suất xảy ra các đợt El Nino cao hơn, kéo theo lưu lượng nước về các hồ thủy điện kém hơn, khiến tình hình thủy văn sẽ bất lợi hơn so với năm 2025. Thêm vào đó, tình hình xung đột tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, khiến tình hình cung ứng năng lượng sơ cấp như than nhập khẩu, khí LNG khó khăn hơn.

Theo ông Hà Đăng Sơn - chuyên gia năng lượng, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh, trong bối cảnh hiện nay việc thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, kết hợp phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu gắn với hệ thống lưu trữ điện là lựa chọn chiến lược nhằm tăng cường khả năng tự chủ năng lượng và giảm thiểu rủi ro cho hệ thống điện quốc gia.

Ông Hà Đăng Sơn đánh giá tinh thần sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả là chủ trương xuyên suốt trong nhiều năm qua và đã được khẳng định rõ trong Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20.8.2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Nghị quyết 70 nhấn mạnh rõ ràng hơn đối với vai trò của điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản tự tiêu. Đây là nguồn điện tại chỗ, mang tính chất phân tán, có khả năng đáp ứng một phần nhu cầu điện của các hộ gia đình và doanh nghiệp ngay tại nơi sử dụng. Đồng thời đặt ra hai yêu cầu quan trọng đối với việc phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu.

"Thứ nhất, cần xây dựng các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp lắp đặt các hệ thống điện mặt trời mái nhà. Mục tiêu là giảm áp lực cung ứng điện cho hệ thống điện quốc gia, nâng cao tính chủ động về năng lượng tại chỗ. Thứ hai, các chính sách này đặc biệt phù hợp với bối cảnh hiện nay khi điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan và khó dự báo hơn so với các năm trước. Đồng thời, những biến động địa chính trị, nhất là tại khu vực Trung Đông đã tác động trực tiếp đến nguồn cung nhiên liệu hóa thạch phục vụ sản xuất điện và sản xuất công nghiệp" - ông Sơn phân tích

“Chất xúc tác” hút FDI vào khu công nghiệp

Với định hướng xây dựng thực chất khu công nghiệp Phúc Yên (tỉnh Phú Thọ) trở thành khu công nghiệp sinh thái và đặt tiêu chí ESG để phát triển bền vững, ông Phạm Hồng Điệp - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Shinec - cho biết, trong bối cảnh vấn đề năng lượng đang thu hút nhiều sự quan tâm như hiện nay, định hướng sử dụng và phát triển năng lượng ở khu công nghiệp Phúc Yên sẽ được tính toán nhiều phương án.

“Chúng tôi đang đàm phán với nhà đầu tư của Singapore nhằm đầu tư toàn bộ hệ thống điện mái nhà cho khu công nghiệp Phúc Yên và xây dựng hệ thống tủ BESS (Battery Energy Storage System), các tủ tích điện để có thể giải quyết bài toán năng lượng tái tạo cho các nhà đầu tư trong khu công nghiệp này” - ông Điệp thông tin.

Ông Điệp cho rằng, việc ứng dụng hệ thống lưu trữ năng lượng BESS và điện mặt trời mái nhà sẽ là một trong những “chất xúc tác” các nhà đầu tư FDI mong đợi.

Ông Điệp phân tích, các sản phẩm xuất khẩu sang châu Âu, châu Mỹ hoặc các nước mà Việt Nam đã tham gia các Hiệp định như Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam (EVFTA) hay Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), họ cũng sẽ yêu cầu về nguồn gốc xuất xứ, báo cáo giảm phát thải carbon. Khi các khu công nghiệp sử dụng năng lượng tái tạo, sẽ đem lại giá trị giảm phát thải carbon ngay trong báo cáo về sản phẩm và đó là sự hấp dẫn để thu hút đầu tư.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Hải Tùng - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Khu công nghiệp & Dịch vụ Quốc tế Vĩnh Phúc nhận định, khu công nghiệp Phúc Yên đã và đang xây dựng nhiều phương án dành cho các chủ đầu tư. “Thứ nhất, chúng tôi có thể vận động tất cả các nhà đầu tư dùng điện mặt trời áp mái. Thứ hai, có nhiều doanh nghiệp về năng lượng lớn tại Việt Nam mong muốn đồng hành, cùng đầu tư, thiết kế những khu có thể tích điện và phát điện để đảm bảo nguồn năng lượng sạch”.