Những năm gần đây, thời tiết nắng nóng gay gắt kéo dài đã kéo theo nhu cầu sử dụng điện trên địa bàn Hà Tĩnh tăng mạnh. Riêng trong tháng 4/2026, sản lượng điện tiêu thụ toàn tỉnh nhiều thời điểm ở mức cao, làm gia tăng nguy cơ quá tải cục bộ tại một số khu vực.

Trong bối cảnh đó, điện mặt trời áp mái đang cho thấy tính phù hợp cả ở góc độ dân sinh lẫn sản xuất. Với các hộ gia đình, mô hình này giúp giảm chi phí điện năng, tăng khả năng chủ động nguồn điện phục vụ sinh hoạt. Với doanh nghiệp, đây là giải pháp hỗ trợ tiết giảm chi phí vận hành, nhất là trong mùa nắng nóng khi nhu cầu sử dụng điện cho sản xuất và làm mát cùng tăng.

Công trình điện mặt trời áp mái của gia đình anh Nguyễn Văn Thạch (phường Thành Sen)

Gia đình anh Nguyễn Văn Thạch, ở TDP 13, phường Thành Sen, là một trong những hộ dân sớm đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái. Theo anh Thạch, vào mùa hè, lượng điện tiêu thụ của gia đình khoảng 1.200 kWh/tháng, tương đương hơn 4 triệu đồng tiền điện. Trước áp lực chi phí và nhu cầu sử dụng điện lớn, anh đã đầu tư khoảng 150 triệu đồng để lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái.

Anh Nguyễn Văn Thạch chia sẻ: “Trước đây, vào cao điểm nắng nóng, chúng tôi vừa lo chi phí tiền điện tăng cao, vừa lo mất điện. Từ khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời, gia đình gần như chủ động nguồn điện vào ban ngày; các thiết bị làm mát được sử dụng thoải mái. Hệ thống lưu trữ cũng giúp duy trì nguồn điện ổn định vào ban đêm. Không chỉ tiết kiệm chi phí, mô hình này còn góp phần giảm tải cho lưới điện trong giờ cao điểm”.

Không chỉ tại khu vực đô thị, nhu cầu tìm hiểu và đầu tư điện mặt trời áp mái cũng đang xuất hiện ngày càng rõ hơn ở khu vực nông thôn, nhất là tại những nơi có bán kính cấp điện xa, chất lượng điện một số thời điểm chưa thật sự ổn định. Anh Phan Văn Sơn, ở xã Đồng Lộc, cho biết gia đình nhiều thế hệ cùng sinh sống nên nhu cầu sử dụng điện rất lớn, đặc biệt vào mùa hè. Hiện gia đình anh đang tìm hiểu để lắp đặt điện mặt trời áp mái nhằm chủ động hơn về nguồn điện phục vụ sinh hoạt.

Công ty CP Bao bì Sông La Xanh (CCN Đức Thọ) lắp điện mặt trời áp mái để chủ động nguồn điện phục vụ sản xuất

Đối với khối doanh nghiệp, điện mặt trời áp mái đang được xem là giải pháp hỗ trợ sản xuất hiệu quả trong dài hạn. Tại Cụm công nghiệp Đức Thọ, Công ty CP Bao bì Sông La Xanh đã đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái để giảm áp lực chi phí điện năng trong quá trình vận hành. Ông Phan Trí Tâm - Phó Giám đốc Công ty CP Bao bì Sông La Xanh cho biết: “Doanh nghiệp phải vận hành đồng thời dây chuyền sản xuất và hệ thống làm mát quy mô lớn trong mùa hè, khiến sản lượng điện tiêu thụ tăng mạnh. Sau khi đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái, hiện nay chúng tôi đã đáp ứng được khoảng 30% nhu cầu điện của nhà máy, qua đó giảm chi phí điện năng trong dài hạn, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường”.

Thực tế tại Hà Tĩnh cho thấy, sự phát triển của điện mặt trời áp mái không chỉ xuất phát từ nhu cầu sử dụng điện ngày càng lớn, mà còn được thúc đẩy bởi hành lang pháp lý ngày càng rõ hơn. Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực đã tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có mô hình điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Theo ông Lê Long Khánh - Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Hà Tĩnh, việc phát triển điện mặt trời áp mái mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Mô hình này không chỉ giúp khách hàng tiết kiệm chi phí điện năng mà còn góp phần giảm nguy cơ quá tải hệ thống điện trong các đợt cao điểm nắng nóng, đồng thời hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.

Tính đến ngày 31/3/2026, toàn tỉnh Hà Tĩnh có 617 khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái, với tổng công suất hơn 150,3MW. Dự kiến, số lượng khách hàng đầu tư mô hình này sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới.

Ở góc độ dài hạn, Hà Tĩnh đang từng bước định hình hệ sinh thái năng lượng theo hướng bền vững hơn. Theo kế hoạch, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu đạt 381MW công suất điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, triển khai tại khoảng 50% tòa nhà công sở và 50% nhà dân. Cùng với đó, các cơ sở sản xuất công nghiệp trọng điểm cũng được khuyến khích đầu tư hệ thống điện mặt trời kết hợp lưu trữ năng lượng và ứng dụng lưới điện thông minh nhằm giảm phụ tải vào giờ cao điểm.

Đáng chú ý, tỉnh Hà Tĩnh hiện cũng đang nghiên cứu ban hành nghị quyết hỗ trợ lắp đặt điện mặt trời áp mái cho khoảng 50% công sở. Nếu được triển khai, đây sẽ là cú hích quan trọng, góp phần mở rộng quy mô ứng dụng và tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh hơn trong cộng đồng.

Trong điều kiện biến đổi khí hậu tiếp tục khiến các đợt nắng nóng diễn biến khắc nghiệt hơn, yêu cầu bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định ngày càng đặt ra rõ nét. Với những lợi ích thiết thực về kinh tế, môi trường và hỗ trợ hạ tầng điện, điện mặt trời áp mái đang từng bước khẳng định vai trò là một giải pháp phù hợp đối với Hà Tĩnh.

Khi mỗi mái nhà, mỗi nhà xưởng có thể trở thành một điểm phát điện tại chỗ, khả năng chủ động về năng lượng sẽ được nâng lên, đồng thời góp phần chia sẻ áp lực với hệ thống điện chung. Từ một giải pháp bổ trợ, điện mặt trời áp mái đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong định hướng phát triển năng lượng bền vững của Hà Tĩnh.