Việc mua sắm máy biến áp là yếu tố quyết định liệu dự án có thể hoàn thành đúng tiến độ hay không. Hình ảnh: Magnolia 677/Wikimedia Commons

Cuộc chạy đua giành giật cơ sở hạ tầng điện đang lên đến đỉnh điểm khi các nhà đầu tư ngành điện lực và các nhà điều hành trung tâm dữ liệu đang cạnh tranh nhau để giành lấy các suất sản xuất hạn chế tại nhà máy. Một báo cáo từ Reuters Events nhấn mạnh rằng thời gian giao hàng máy biến áp kéo dài hiện đang chi phối tiến độ các dự án điện trên khắp cả nước.

Theo các nhà phân tích, sự kết hợp giữa nhu cầu tăng cao và tình trạng thiếu nguyên liệu thô đã đẩy thời gian giao hàng cho các tổ máy công suất lớn lên tới 4 năm. Tình trạng thiếu hụt này đang nhanh chóng trở thành ‘nút thắt cổ chai’ chính cho việc hiện đại hóa lưới điện và triển khai năng lượng tái tạo.

Nhu cầu về máy biến áp tăng áp máy phát điện đã tăng 274% từ năm 2019 đến năm 2025. Trong cùng kỳ đó, nhu cầu về máy biến áp trạm biến áp tăng 116%. Sự tăng trưởng này được thúc đẩy bởi lượng tiêu thụ mới khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo cũng như quá trình điện khí hoá nhanh chóng trong các lĩnh vực giao thông vận tải và sản xuất công nghiệp.

Cùng đó, giá của các linh kiện thiết yếu này đã tăng khoảng 80% trong 5 năm qua. Lạm phát giá cả kết hợp với tình trạng chậm trễ giao hàng nghiêm trọng đang buộc các nhà đầu tư phải thay đổi chiến lược mua sắm của họ. Một số công ty thậm chí hiện đang mua các lô sản xuất với giá cao hơn trước  cả khi họ hoàn tất việc lựa chọn địa điểm dự án cụ thể. Những công ty khác đang phải tân trang lại thiết bị cũ để khắc phục tình trạng thiếu hụt cho đến khi các thiết bị mới được giao.

Một yếu tố chính gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn cung là sự khan hiếm thép điện định hướng hạt và đồng. Thép chuyên dụng cần thiết cho lõi máy biến áp cũng đang phải đối mặt với những khó khăn riêng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Do sản xuất trong nước bị hạn chế, các nhà sản xuất và phát triển vẫn phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu để bù đắp sự thiếu hụt.

Để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung trong nước, các nhà sản xuất đang đẩy mạnh đầu tư vào các cơ sở sản xuất tại Mỹ. Hitachi Energy mới đây đã công bố khoản đầu tư hơn 1 tỷ đô la, bao gồm một nhà máy mới ở South Boston dự kiến ​​đi vào hoạt động năm 2028. Siemens cũng đã tăng cam kết sản xuất tại Bắc Carolina lên 421 triệu đô la cho một nhà máy sản xuất máy biến áp ở Charlotte.

Bất chấp những khoản đầu tư này, sự mất cân bằng cung cầu dự kiến ​​sẽ còn kéo dài trong nhiều năm. Các nhà phát triển trung tâm dữ liệu quy mô lớn ngày càng hướng đến việc phát triển nguồn điện tại chỗ để tránh tình trạng xếp hàng dài chờ kết nối lưới điện, trong khi các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn đối mặt với nguy cơ trở thành tài sản bị bỏ hoang nếu không thể đảm bảo nguồn cung cấp máy biến áp kịp thời trước khi dự án hoàn thành.