Sáng 28/1, tại Hà Nội, Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam chính thức ra mắt, đánh dấu bước đi quan trọng trong lộ trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam theo hướng xanh, bền vững và chất lượng cao, phù hợp với các xu thế toàn cầu về ESG, Net Zero và kinh tế carbon.

Chuyển đổi xanh trở thành chiến lược cạnh tranh quốc gia

Phát biểu tại sự kiện, ông Đặng Huy Đông, nguyên Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam nhấn mạnh, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mang tính tuân thủ, mà đã trở thành chiến lược cạnh tranh quốc gia trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ theo các tiêu chí ESG, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), thuế carbon và truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Đặng Huy Đông, Việt Nam đang đứng trước “cửa sổ cơ hội” mang tính lịch sử nhờ ba yếu tố then chốt: cam kết chính trị mạnh mẽ với mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050; lợi thế “nhảy cóc” về công nghệ khi chưa bị ràng buộc sâu bởi hạ tầng cũ và xu hướng các tập đoàn đa quốc gia, quỹ đầu tư, nhà nhập khẩu ưu tiên lựa chọn đối tác tại những quốc gia có chính sách xanh rõ ràng, minh bạch.

Từ góc độ công nghệ, lãnh đạo Hiệp hội cho rằng, chuyển đổi xanh không thể chỉ dừng ở chuyển đổi số. Để đạt mục tiêu Net Zero, Việt Nam cần thúc đẩy các công nghệ giảm phát thải sâu, công nghệ thu giữ và loại bỏ carbon. Nếu chỉ tập trung giảm phát thải mà thiếu các giải pháp thu giữ carbon quy mô lớn, mục tiêu Net Zero sẽ khó khả thi.

Dẫn số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, mỗi năm, Việt Nam phát sinh khoảng 165 triệu tấn phụ phẩm nông nghiệp và 24 triệu tấn rác thải sinh hoạt. Nếu được xử lý bằng các công nghệ như khí hóa, nhiệt phân, sản xuất biochar gắn với thu giữ carbon, nguồn phụ phẩm này có thể tạo ra khoảng 60 triệu tấn tín chỉ carbon âm mỗi năm, với giá trị ước tính lên tới hàng tỷ USD.

“Chuyển đổi xanh vì vậy không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn mở ra một ngành kinh tế carbon mới, một lĩnh vực xuất khẩu mới và một động lực tăng trưởng mới cho Việt Nam”, Chủ tịch Hiệp hội nhấn mạnh.

Kết nối nguồn lực, đưa kinh tế xanh thành động lực phát triển mới

Về vai trò của Hiệp hội, lãnh đạo Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam khẳng định, chuyển đổi xanh chỉ có thể thành công khi có cộng đồng, liên kết và quy mô đủ lớn. Hiệp hội được định vị là nền tảng kết nối doanh nghiệp, địa phương và chuyên gia. Đồng thời, là đầu mối liên kết chính sách, công nghệ, thị trường; đối tác chiến lược của Chính phủ và tổ chức quốc tế trong các vấn đề liên quan đến ESG, Net Zero và thị trường carbon.

Chủ tịch Hiệp hội kêu gọi doanh nghiệp tham gia bằng các dự án, dữ liệu và cam kết thực chất; đề nghị các địa phương coi Hiệp hội là đối tác đồng hành trong triển khai chính sách chuyển đổi xanh. “Câu hỏi không còn là có chuyển đổi xanh hay không, mà là chuyển đổi nhanh đến mức nào, bài bản ra sao và có cùng nhau đồng hành hay không”, ông Đặng Huy Đông nhấn mạnh.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đánh giá cao việc Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam được thành lập sớm và chủ động, thể hiện tinh thần cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát triển nhanh và bền vững. Theo Phó Thủ tướng, tư duy về môi trường đã có sự chuyển dịch căn bản, từ chỗ bị coi là yếu tố “đi sau” kinh tế, nay đã trở thành trụ cột không thể tách rời của mô hình tăng trưởng hiện đại.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, trong bối cảnh các hàng rào kỹ thuật, thuế carbon ngày càng phổ biến, mỗi sản phẩm xuất khẩu đều gắn với “dấu vết carbon”. Việc tiếp tục phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch sẽ làm gia tăng chi phí và suy giảm năng lực cạnh tranh. Chỉ có chuyển sang năng lượng xanh và công nghệ xanh mới mở ra không gian phát triển bền vững cho nền kinh tế.

Đánh giá vai trò của Hiệp hội trong giai đoạn tới, Phó Thủ tướng cho rằng, Hiệp hội cần tập trung vào kết nối các chủ thể, phản biện chính sách, đề xuất giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, huy động nguồn lực xã hội và đồng hành cùng Nhà nước, doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi. Đồng thời, kỳ vọng Hiệp hội sẽ tiên phong thúc đẩy các dự án cụ thể trong những lĩnh vực Việt Nam có lợi thế như năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải, góp phần đưa kinh tế xanh trở thành động lực phát triển mới của đất nước.