Tại xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa, Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái đang dần “thành hình”. Theo Ban Quản lý dự án Điện 3 (EVNPMB3), nhờ duy trì cường độ thi công cao, đến cuối tháng 3/2026, công tác đào và gia cố các hạng mục hầm vận hành (VH) 3A, hầm thi công vận hành - cấp gió, hầm cáp điện - thoát gió, hầm thoát nước đều vượt trên 100% kế hoạch; hoàn thành đào đất, đá hở hạng mục tháp van hạ lưu, đắp nền Trạm phân phối điện 500kV và chính thức triển khai thi công nhà máy ngầm từ ngày 22/1 vừa qua.

Các hạng mục phụ trợ như trạm nghiền sàng cốt liệu và trạm bê tông (thuộc khu phụ trợ số 3) cũng đã hoàn thành lắp đặt thiết bị, sẵn sàng cung cấp vật liệu cho thi công trong giai đoạn tiếp theo. Hệ thống đường giao thông nội bộ cơ bản đáp ứng yêu cầu vận chuyển vật tư, thiết bị; nguồn điện, nước phục vụ thi công cơ bản đáp ứng đầy đủ cho nhu cầu của toàn công trường.

Những tuyến hầm kiên cố, xuyên sâu vào lòng núi đang dần lộ rõ hình hài trên công trường Nhà máy Thuỷ điện tích năng Bác Ái

Theo Kỹ sư Nguyễn Đào (Ban Quản lý dự án Điện 3 - EVNPMB3), người chịu trách nhiệm quản lý an toàn - môi trường - xã hội của dự án, việc tối ưu hóa nguồn lực, thiết bị và sự phối hợp giữa các đội thi công với bộ phận kiểm soát an toàn là yếu tố then chốt giúp công trường vận hành trơn tru, không gián đoạn.

Đơn cử như các hạng mục do nhà thầu Tổng công ty Sông Đà phụ trách hiện đạt tiến độ cao bậc nhất trong số các nhà thầu tham gia dự án, với khoảng 140 nhân lực thường xuyên trên công trường. Theo ông Lại Xuân Khoa - Trưởng ban An toàn của Tổng công ty Sông Đà tại dự án, đơn vị duy trì thi công 3 ca liên tục để bám sát các mục tiêu quan trọng. Tại khu vực nhà máy ngầm - “trái tim” của công trình, đơn vị huy động 8 máy khoan hiện đại, trong đó 2 mũi khoan hoạt động đồng thời, mỗi mũi có 3 máy dự phòng. Để tránh gián đoạn, các máy phát điện chạy dầu cũng được bố trí sẵn, bảo đảm nguồn điện liên tục cho thi công.

“Khó khăn thường gặp là những đứt gãy địa chất phức tạp phát sinh ngoài dự đoán. Đơn vị đã chủ động phối hợp với Tư vấn thiết kế để đưa ra giải pháp kỹ thuật nhanh nhất, bảo đảm tiến độ và an toàn” - ông Khoa cho biết.

Cách công trình này khoảng hơn 300km về phía Tây Nam, công trường xây dựng Nhà máy Thủy điện Trị An mở rộng (xã Trị An, tỉnh Đồng Nai) lại phải giải quyết loạt vấn đề “khó nhằn” khác.

Nhà máy Thủy điện Trị An hiện hữu và khu vực đang thi công xây dựng Nhà máy Thuỷ điện Trị An mở rộng. Ảnh: Ngọc Linh

Không phải “khoan núi, bạt hầm”, dự án này gặp khó bởi mặt bằng thi công nằm trong khu vực dân cư đông đúc, không gian chật hẹp, trong khi hồ Trị An vẫn tích nước và nhà máy hiện hữu vẫn đang phát điện. Các tuyến đường vào công trường nhỏ hẹp, hệ thống cầu hạn chế tải trọng khiến việc vận chuyển vật tư, thiết bị gặp nhiều trở ngại. Đất đá đào từ hố móng không đạt tiêu chuẩn để tái sử dụng, buộc phải vận chuyển vật liệu từ nơi khác về.

Trong bối cảnh thời gian thi công chỉ khoảng 30 tháng - ngắn hơn thông lệ - cùng với công tác giải phóng mặt bằng vẫn chưa dứt điểm, áp lực tiến độ đối với dự án là rất lớn.

Để vượt qua những “điểm nghẽn” này, EVNPMB3 và liên danh nhà thầu đã tổ chức thi công với phương châm “không để máy chờ”, “không có thời gian nghỉ”. Theo Trung tá Đỗ Xuân Bình - Phó giám đốc Ban điều hành liên danh dự án, Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô, công trường đã huy động 188 đầu thiết bị và gần 300 cán bộ, công nhân, duy trì thi công 3 ca, 4 kíp liên tục.

Các giải pháp tổ chức thi công được tính toán chi tiết. Mỗi máy đào được bố trí tương ứng 3 - 5 xe vận tải tùy theo cự ly vận chuyển, bảo đảm hoạt động liên tục. Các nhà thầu cũng chủ động chuẩn bị thiết bị dự phòng, phụ tùng thay thế để đáp ứng cường độ làm việc cao.

“Ban điều hành liên danh cam kết tận dụng tối đa năng suất lao động, tổ chức thi công khoa học và sát sao, quyết tâm hoàn thành các mốc tiến độ năm 2026” - Trung tá Đỗ Xuân Bình khẳng định.

Hiện dự án đang triển khai đồng loạt các hạng mục kênh dẫn vào, cửa lấy nước, đường ống áp lực, hố móng nhà máy và kênh xả. Khối lượng đào đất đá đã đạt trên 1,6 triệu m³/3,2 triệu m³, tương đương hơn 50%. Theo kế hoạch, công tác đào hố móng nhà máy sẽ hoàn thành trong tháng 4/2026, tạo điều kiện để triển khai đổ bê tông bản đáy vào tháng 5.

Còn tại tỉnh Quảng Trị, Dự án Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I đang bước vào giai đoạn nước rút, với tiến độ tổng thể đạt khoảng 98%, hướng tới phát điện thương mại tổ máy số 1 vào tháng 5 và tổ máy số 2 vào tháng 10/2026. Công trình nằm tại khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới và gió mùa đông bắc. Điều kiện thời tiết cực đoan đã nhiều lần tác động trực tiếp đến tiến độ thi công, từ việc chia cắt mặt bằng, ảnh hưởng đến lắp đặt thiết bị siêu trường, siêu trọng, hay tác động của triều cường tại khu vực cảng.

Dự án Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I thuộc Trung tâm Điện lực Quảng Trạch. Nguồn ảnh: EVNPMB2

Trước những thách thức đó, Ban Quản lý dự án Điện 2 (EVNPMB2) đã chủ động xây dựng các kịch bản thi công linh hoạt. Theo ông Đào Ngọc Long - Phó giám đốc EVNPMB2, tiến độ được kiểm soát sát sao từng ngày, từng ca; các mốc công việc được chia nhỏ theo tuần, theo ngày, đồng thời duy trì kiểm tra, giám sát liên tục.

“Mọi phát sinh tại công trường đều được xử lý ngay, không để ảnh hưởng dây chuyền. Các nhà thầu tận dụng tối đa thời gian thuận lợi để bù lại những ngày thời tiết bất lợi” - ông Long cho hay.

Hiện toàn bộ công trường đang tập trung cho công tác thử nghiệm, kiểm tra liên động và hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật, sẵn sàng cho việc hòa lưới tổ máy theo kế hoạch.

Song song với đẩy nhanh tiến độ, công tác Sức khỏe - An toàn - Môi trường (HSE) được EVN quán triệt triển khai nghiêm ngặt ở tất cả các dự án. Tại các dự án nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái và Thủy điện Trị An mở rộng, công tác này được thực hiện xuyên suốt với kiểm tra hàng ngày và tổng kiểm tra hàng tuần. Công nhân được hướng dẫn an toàn đầu ca, cán bộ an toàn thường xuyên túc trực tại hiện trường để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh. Về môi trường, các công trường áp dụng hệ thống bể lọc hai tầng, gồm lọc thô và lọc tinh để xử lý nước thải thi công, sau đó tái sử dụng nguồn nước này để dập bụi, hình thành quy trình tuần hoàn khép kín, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của chủ đầu tư và các tổ chức tài trợ quốc tế.

Hệ thống bốc dỡ than với cần cẩu và gàu xúc công suất lớn, đạt khoảng 1.600 tấn/giờ tại dự án Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I

Trong khi đó, tại dự án Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I, công tác HSE gắn liền với công nghệ hiện đại. Hệ thống bốc dỡ than công suất lớn với năng suất đạt khoảng 1.600 tấn/giờ, toàn bộ quá trình vận chuyển được thực hiện bằng băng tải kín dài hơn 2km, giúp hạn chế phát tán bụi. Dự án cũng đã thực hiện hơn 50.000 lượt huấn luyện an toàn cho 20 nhóm công việc đặc thù, đạt hơn 22 triệu giờ công lao động an toàn.

Sau 2 năm liên tiếp đạt nhiều kết quả tích cực trên các công trình nguồn và lưới điện trọng điểm, bước sang những tháng đầu năm 2026, các dự án nguồn điện của EVN tiếp tục được đẩy nhanh với nhịp độ khẩn trương, đồng thời bảo đảm chặt chẽ chất lượng và an toàn thi công. Đây là cơ sở quan trọng để các đơn vị thi công phấn đấu hoàn thành các mốc tiến độ then chốt, sớm đưa công trình vào vận hành, góp phần bảo đảm cung ứng điện ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.