Những mục tiêu lớn từ Chỉ thị 10

Năm 2026, ngay từ đầu mùa khô, thời tiết cực đoan đã xuất hiện tại cả ba miền Bắc - Trung - Nam. Trong đó, miền Nam chịu áp lực lớn khi nắng nóng đến sớm, kéo dài và diễn biến gay gắt. Diễn biến này khiến nhu cầu sử dụng điện tăng mạnh, đặc biệt là điện sinh hoạt. Cùng đó, áp lực cung ứng điện càng lớn trong bối cảnh sản xuất công nghiệp tiếp tục được đẩy mạnh nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao.

Trước tình hình đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị 10 ngày 30/3/2026 với các chỉ đạo kịp thời để yêu cầu triển khai những giải pháp cấp bách về tiết kiệm điện, phát triển điện mặt trời mái nhà, bảo đảm cung ứng điện.

Theo ông Bùi Quốc Hoan – Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), qua theo dõi, nghiên cứu và triển khai các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trong thời gian qua, chỉ tiêu tiết kiệm điện đã được nâng lên rõ rệt. Cụ thể, mục tiêu tiết kiệm tổng điện năng tiêu thụ tăng từ mức tối thiểu 2% trong giai đoạn 2020 - 2025 lên tối thiểu 3% trong năm 2026. Riêng các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết kiệm được yêu cầu lên tới 10%. Đây là áp lực rất lớn trong bối cảnh nền kinh tế đang tăng trưởng nóng, nhu cầu điện tăng nhanh trên cả phương diện dân sinh lẫn sản xuất.

Không chỉ đặt ra yêu cầu về tiết kiệm điện, các chỉ đạo của Chính phủ còn nhấn mạnh hàng loạt giải pháp đồng bộ liên quan đến bảo đảm cung ứng điện. Trong đó có yêu cầu dịch chuyển phụ tải, điều chỉnh phụ tải ở quy mô lớn; đồng thời thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp lưu trữ trên mái nhà hộ gia đình và cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Theo đó, mỗi năm cần có khoảng 10% mái nhà của hộ dân và cơ sở doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà, tương ứng khoảng 50% trong giai đoạn 2026 - 2030. Đây là mục tiêu lớn, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ, cùng với việc sớm hoàn thiện các cơ chế, chính sách đủ mạnh để khuyến khích phát triển loại hình năng lượng này.

Nhân viên EVNSPC hướng dẫn khách hàng sử dụng điện hiệu quả. Ảnh: ĐVCC

Cần sự vào cuộc của toàn thể xã hội

Để chủ động ứng phó với áp lực cung ứng điện, EVNSPC đã triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trọng tâm là nâng cao hiệu quả quản trị, điều hành; xây dựng phương án cung cấp điện cho toàn bộ địa bàn 8 tỉnh, thành phố phía Nam thuộc phạm vi quản lý. Song song đó, Tổng công ty tăng cường công tác quản lý, vận hành hệ thống điện; đẩy nhanh đầu tư, xây dựng hạ tầng lưới điện nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng của người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào nỗ lực riêng của ngành Điện thì vẫn chưa đủ. "Chúng ta cần sự đồng hành, sự vào cuộc chung của toàn thể xã hội, người dân, doanh nghiệp là những khách hàng sử dụng điện", ông Bùi Quốc Hoan nhấn mạnh.

Bên cạnh công tác quản lý vận hành hệ thống điện, đầu tư xây dựng và bảo đảm cung cấp điện, EVNSPC xác định quản lý phía cầu – tức quản lý nhu cầu sử dụng điện của khách hàng – giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh năng lượng.

Theo đó, EVNSPC đã phối hợp với Sở Công Thương trên địa bàn các tỉnh phía Nam tham mưu UBND tỉnh xây dựng kế hoạch triển khai Chỉ thị 09 và Chỉ thị 10 của Thủ tướng Chính phủ về tiết kiệm điện.

Các công ty điện lực thuộc EVNSPC cũng trực tiếp làm việc, ký cam kết thực hiện tiết kiệm điện với từng nhóm khách hàng theo các chỉ tiêu được giao. Trong năm 2026, EVNSPC đã rà soát 261.901 khách hàng thuộc các nhóm chiếu sáng công cộng, hành chính sự nghiệp, thương mại dịch vụ và sản xuất công nghiệp, dự kiến hoàn tất trước ngày 31/5/2026.

Đối với nhóm khách hàng công nghiệp và doanh nghiệp FDI, EVNSPC đẩy mạnh tư vấn tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải điện (DR) và dịch chuyển phụ tải nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện vào giờ cao điểm.

Đến nay, tại 8 tỉnh, thành phía Nam, gồm: An Giang, Cà Mau, Cần Thơ, Đồng Nai, Đồng Tháp, Lâm Đồng, Tây Ninh, Vĩnh Long, Tổng công ty đã hoàn tất ký thỏa thuận Điều chỉnh phụ tải điện (DR) với 5.371 doanh nghiệp có sản lượng tiêu thụ từ 1 triệu kWh trở lên. Thời gian tới, EVNSPC sẽ tiếp tục mở rộng ký cam kết thực hiện chương trình dịch chuyển phụ tải và DR đối với khách hàng sử dụng điện từ 500.000 kWh trở lên.

Năm 2026, dù chưa phải kích hoạt sự kiện DR trong thực tế, song chương trình mang lại hiệu quả lớn ở khả năng dự phòng và giảm áp lực đầu tư nguồn điện. “Đây là giải pháp kinh tế nhất, nhanh nhất để bổ sung năng lực dự phòng cho hệ thống điện”, ông Bùi Quốc Hoan nhấn mạnh.

Cùng với đó, EVNSPC tăng cường tuyên truyền, vận động khách hàng phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kết hợp hệ thống lưu trữ nhằm tối ưu hiệu quả sử dụng nguồn điện tại chỗ. Đến nay, khu vực do EVNSPC quản lý đã có 1.904 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu đi vào vận hành, với tổng công suất lắp đặt 487,7 MWp, sản lượng điện tương đương khoảng 1% điện thương phẩm.

Tuy nhiên, việc thực hiện tiết kiệm điện hiện vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, đặc biệt là chi phí đầu tư ban đầu cho các công nghệ tiết kiệm năng lượng còn cao. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ dù có nhu cầu chuyển đổi nhưng còn hạn chế về nguồn vốn để thay thế dây chuyền cũ, đầu tư thiết bị hiệu suất cao hoặc triển khai hệ thống quản lý năng lượng (EMS).

Dù vậy, xét về dài hạn, với các doanh nghiệp, chi phí này được xem là khoản đầu tư cho năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn xanh, phát thải carbon và hiệu quả sử dụng năng lượng trong chuỗi cung ứng, doanh nghiệp chuyển đổi sớm sẽ có lợi thế lớn trong giảm chi phí vận hành, nâng cao hình ảnh thương hiệu và thích ứng với yêu cầu mới của thị trường quốc tế.

Bám sát Chỉ thị số 10, EVNSPC sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm hỗ trợ khách hàng sử dụng điện tối ưu, tiết kiệm, hiệu quả và an toàn; đồng thời thúc đẩy điều chỉnh phụ tải, dịch chuyển phụ tải và phát triển điện mặt trời mái nhà, góp phần bảo đảm cung ứng điện ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía Nam.